120 m² to metraż typowego domu z poddaszem użytkowym albo większej parterówki. Jeśli grzejesz go dziś kotłem gazowym, węglowym lub olejowym i myślisz o pompie ciepła, pierwsze pytanie brzmi zwykle: jaka moc i czy grzejniki mogą zostać. Na oba da się odpowiedzieć liczbami, zanim ktokolwiek przyjedzie z wyceną.
Poniżej pokazujemy, jak policzyć zapotrzebowanie na ciepło domu 120 m² w klimacie Pomorza, jak sprawdzić grzejnik po grzejniku, czy wystarczą przy niższej temperaturze wody, i ile prądu zużyje pompa w trzech typowych domach. Ten sam schemat dla większego domu opisaliśmy w artykule jaka pompa ciepła do domu 150 m² z grzejnikami.
Czy pompa ciepła do grzejników ma sens w domu 120 m²?
Ma, jeśli grzejniki są w stanie ogrzać dom wodą o temperaturze 45-55°C w największy mróz. Kocioł grzał je kiedyś wodą 70-80°C, ale wtedy dom zwykle nie był jeszcze ocieplony. Po dociepleniu ścian, stropu i wymianie okien te same grzejniki mają duży zapas mocy, więc mogą pracować chłodniej.
Pompa ciepła lubi niskie temperatury. Przy 35°C pracuje wyraźnie sprawniej niż przy 55°C, dlatego celem doboru jest jak najniższa temperatura zasilania, przy której wszystkie pomieszczenia osiągną 20°C (łazienka 24°C).
Pompa ciepła do domu 120 m² – co trzeba ustalić przed doborem
- Obciążenie cieplne budynku przy temperaturze projektowej. Dla Gdańska i pasa nadmorskiego norma PN-EN 12831 przyjmuje -16°C (I strefa klimatyczna). W części Kaszub i na południu województwa przyjmuje się -18°C (II strefa), co podnosi wynik o kilka procent.
- Moc grzejników w każdym pomieszczeniu przy obniżonej temperaturze wody.
- Zapotrzebowanie na ciepłą wodę i pojemność zasobnika.
- Warunki przyłącza – liczbę faz i moc umowną.
- Miejsce na jednostkę zewnętrzną – odległość od sąsiadów, okien sypialni i odpływ skroplin.
Jaka moc pompy ciepła do domu 120 m²?
Moc pompy ciepła wynika z obciążenia cieplnego: Φ = H × (θi – θe). H to straty ciepła budynku w watach na kelwin (przez ściany, okna, dach, podłogę i wentylację), a różnica temperatur dla Gdańska wynosi 20 – (-16) = 36 K. Jeżeli dom traci 170 W na każdy stopień różnicy, obciążenie wynosi 170 × 36 = 6 120 W, czyli ok. 6,1 kW.
Obciążenie cieplne domu 120 m² w trzech wariantach
| Typ domu | Wskaźnik | Obciążenie przy -16°C | Obciążenie przy -18°C | Dobór pompy |
|---|---|---|---|---|
| Dom z lat 70-80 po dociepleniu i wymianie okien, wentylacja grawitacyjna | ok. 70 W/m² | ok. 8,4 kW | ok. 8,9 kW | 9 kW, najlepiej z utrzymaniem mocy w mrozie |
| Dom z lat 2000-2010, ściany z 10-12 cm izolacji | ok. 50 W/m² | ok. 6,0 kW | ok. 6,3 kW | 6-7 kW |
| Nowy dom wg WT2021 z rekuperacją | ok. 30 W/m² | ok. 3,6 kW | ok. 3,8 kW | 4-5 kW |
Wartości dla -18°C przeliczono proporcjonalnie do różnicy temperatur (38 K zamiast 36 K). Wskaźniki na metr to tylko punkt startowy. Duże przeszklenia, nieocieplona podłoga na gruncie albo poddasze z cienką wełną potrafią podnieść wynik o 20-30%.
Ciepła woda nie wymaga doliczania pełnej mocy. Pompa podgrzewa zasobnik w krótkich cyklach, a w tym czasie budynek korzysta z ciepła zgromadzonego w ścianach i grzejnikach. Zapas na CWU przy zwykłym domu mieści się w różnicy między obliczonym obciążeniem a najbliższą wielkością pompy.
Czy Twoje grzejniki wystarczą? Sprawdzenie pokój po pokoju
Moc z katalogu grzejnika podaje się zwykle dla parametrów 75/65/20°C. Przy niższej temperaturze wody grzejnik oddaje znacznie mniej ciepła. Poniższa tabela pokazuje, jaką część mocy katalogowej zostaje przy różnych parametrach (dla typowego wykładnika grzejnika płytowego 1,3 i pokoju 20°C).
| Zasilanie / powrót | Część mocy katalogowej (75/65/20) | Co to oznacza dla pompy |
|---|---|---|
| 75/65°C | 100% | Parametry kotła, dla pompy nieopłacalne |
| 55/45°C | ok. 52% | Górna granica rozsądnej pracy w mróz |
| 50/45°C | ok. 46% | Częsty kompromis w docieplonych domach |
| 45/40°C | ok. 35% | Bardzo dobra sprawność, wymaga dużych grzejników |
| 35/30°C | ok. 17% | Zakres podłogówki, grzejniki zwykle za małe |
Przykład: salon 30 m² w domu z lat 2000-2010 potrzebuje w mróz ok. 1 600 W (więcej niż średnio na metr, bo ma dwie ściany zewnętrzne i duże okno tarasowe). Stoją w nim dwa grzejniki płytowe 22 o wymiarach 600 × 1200 mm, każdy o mocy katalogowej około 2 000 W. Przy 50/45°C oddadzą razem ok. 1 850 W, więc wystarczą. Przy 45/40°C dadzą ok. 1 400 W i salon nie dogrzeje się do 20°C w największy mróz.
Takie sprawdzenie robi się dla każdego pomieszczenia. Najczęściej okazuje się, że ograniczeniem są jeden lub dwa pokoje, np. łazienka z małą drabinką albo narożna sypialnia. Wymiana tych grzejników na większe pozwala obniżyć temperaturę dla całego domu, co daje oszczędność przez cały sezon. Więcej o przyczynach niedogrzania przeczytasz w artykule dlaczego pompa ciepła nie dogrzewa domu.
Pompa powietrze-woda czy gruntowa do domu 120 m²?
Przy obciążeniu 4-9 kW i istniejących grzejnikach rozsądnym wyborem jest zwykle pompa powietrze-woda. Nie wymaga odwiertów, a jednostkę zewnętrzną da się postawić przy ścianie lub na fundamencie w ogrodzie. Pompa gruntowa pracuje stabilniej w mrozie i ma wyższą sezonową sprawność, ale dolne źródło znacząco podnosi koszt inwestycji. Przy domu 120 m² opłaca się głównie wtedy, gdy inwestor planuje też chłodzenie pasywne lub ma bardzo dobre warunki gruntowe.
Temperatura zasilania, SCOP i pompy wysokotemperaturowe
Sezonowa sprawność pompy (SCOP) zależy przede wszystkim od temperatury wody. Producenci podają ją osobno dla 35°C i 55°C i różnica bywa rzędu jednej trzeciej. W domu z grzejnikami w praktyce liczy się średnia temperatura zasilania w sezonie, a ta przy dobrze ustawionej krzywej grzewczej jest wyraźnie niższa niż projektowa.
Do obliczeń zużycia przyjmujemy dla Pomorza takie orientacyjne współczynniki sezonowe: 3,0 przy grzejnikach wymagających 50-55°C w mróz, 3,3 przy 45-50°C i 3,6 przy 40-45°C. Konkretne urządzenie może mieć wynik wyższy lub niższy.
Jeśli dom musi być grzany na 55°C, wybierz pompę, której moc przy -15°C i tej temperaturze wody pokrywa obciążenie. Producenci mają do tego linie projektowane do pracy w mrozie, np. Panasonic T-CAP. Pompy wysokotemperaturowe zdolne do 65-70°C dają zapas przy starych instalacjach, ale praca na takich temperaturach zawsze kosztuje więcej prądu.
Przykład z praktyki: wymiana źle dobranej pompy
Jeden z naszych klientów miał na grzejnikach pompę Haier 8 kW. W mrozy zużywała ona około 120 kWh prądu na dobę, a dom nagrzewał się tylko do 17-18°C. Zastąpiliśmy ją pompą Panasonic T-CAP 9 kW. Ta historia dobrze pokazuje, że przy grzejnikach liczy się moc pompy w niskiej temperaturze zewnętrznej i przy wysokim zasilaniu, a nie sama liczba kilowatów na tabliczce.
Montaż pompy ciepła w domu 120 m² – decyzje techniczne
Jedna faza czy trzy fazy?
Pompy do około 9 kW występują zwykle w wersjach jedno- i trójfazowych. Wersja trójfazowa rozkłada obciążenie na fazy i pozwala podłączyć mocniejszą grzałkę rezerwową. Przy 120 m² decyzja zależy głównie od przyłącza. W nowym domu w Kiełpinie zamontowaliśmy Panasonic 9 kW w wersji trójfazowej, bo dom miał przyłącze trójfazowe i taki wybór był naturalny.
Monoblok, split czy All in One?
Monoblok jest prostszy w montażu, ale woda płynie przez jednostkę zewnętrzną, więc trzeba ją zabezpieczyć przed zamarzaniem glikolem albo zaworami antyzamarzaniowymi. Split ma po stronie zewnętrznej tylko czynnik chłodniczy, a jego montaż wymaga uprawnień F-gazowych. All in One łączy moduł hydrauliczny z zasobnikiem ciepłej wody w jednej obudowie, co oszczędza miejsce w pomieszczeniu technicznym. Szczegóły znajdziesz w porównaniu monoblok vs split.
Bufor, sprzęgło i stara instalacja
Grzejniki z głowicami termostatycznymi mogą przymykać przepływ, a pompa potrzebuje minimalnej ilości wody w obiegu, także do odszraniania. Rozwiązaniem jest pozostawienie części grzejników bez głowic, bufor szeregowy albo sprzęgło hydrauliczne, zależnie od wymagań producenta. Przed podłączeniem pompy do starej instalacji trzeba ją przepłukać, zamontować filtr magnetyczny i sprawdzić stan zaworów. Więcej o pułapkach modernizacji przeczytasz w tekście instalacja pompy ciepła w starym domu.
W nowych domach deweloperskich sprawdzają się kompaktowe zestawy. Dla dewelopera w Przyjaźni montowaliśmy pompy Hisense Integra 6 kW.
Ile prądu zużyje pompa ciepła w domu 120 m²?
Założenia: ok. 1 800 godzin pracy z pełną mocą w sezonie (Pomorze, z uwzględnieniem zysków od słońca i domowników), cztery osoby, ciepła woda ok. 1 100 kWh prądu rocznie. To szacunek dla przeciętnej zimy.
| Typ domu | Ciepło na ogrzewanie rocznie | Współczynnik sezonowy | Prąd na ogrzewanie | Prąd z ciepłą wodą |
|---|---|---|---|---|
| Lata 70-80 po dociepleniu | ok. 15 100 kWh | 3,0 | ok. 5 000 kWh | ok. 6 100 kWh |
| Lata 2000-2010 | ok. 10 800 kWh | 3,3 | ok. 3 300 kWh | ok. 4 400 kWh |
| WT2021 | ok. 6 500 kWh | 3,6 | ok. 1 800 kWh | ok. 2 900 kWh |
Przy przykładowej cenie 1,10 zł/kWh brutto daje to odpowiednio ok. 6 700 zł, 4 800 zł i 3 200 zł rocznie za ogrzewanie i ciepłą wodę. Podstaw swoją stawkę, bo ceny prądu i taryfy różnią się między umowami.
Czy to się opłaca i ile kW fotowoltaiki do pompy ciepła?
Największy wpływ na rachunki ma to, czy pompa pracuje z niską temperaturą. Wymiana dwóch słabych grzejników często daje więcej niż dopłata do droższego modelu.
Przy rocznym zużyciu domu 6 500-8 500 kWh (pompa plus pozostałe urządzenia) instalacja fotowoltaiczna 6-8 kWp jest rozsądnym punktem wyjścia, bo na Pomorzu 1 kWp daje rocznie zwykle 950-1 050 kWh. Pamiętaj o rozjeździe sezonów: latem pompa grzeje głównie wodę, a zimą panele produkują niewiele. W net-billingu nadwyżki są sprzedawane taniej, niż kupujesz prąd, więc liczy się autokonsumpcja. Magazyn energii przesuwa nadwyżkę z południa na wieczór i daje zasilanie awaryjne, ale nie przeniesie letniej produkcji na zimę. Ma największy sens przy dużych dziennych nadwyżkach i taryfie dynamicznej.
Jak wybrać pompę ciepła do domu 120 m² z grzejnikami – krok po kroku
- Oblicz obciążenie cieplne dla swojej strefy klimatycznej (-16°C lub -18°C).
- Sprawdź każdy grzejnik przy 50/45°C i 45/40°C, wskaż te do wymiany.
- Wybierz najniższą temperaturę zasilania, przy której wszystkie pokoje się dogrzeją.
- Dobierz pompę po mocy w mrozie przy tej temperaturze, nie po mocy nominalnej.
- Zdecyduj o wersji urządzenia i liczbie faz.
- Zaplanuj hydraulikę: przepływ minimalny, ewentualny bufor, płukanie, filtr.
- Policz zużycie prądu i dopiero wtedy dobierz fotowoltaikę i magazyn.
Jeśli Twój dom jest mniejszy, porównaj liczby z artykułem jaka pompa ciepła do domu 100 m² z grzejnikami.
Najczęstsze pytania
Czy pompa ciepła na grzejniki wymaga wymiany wszystkich grzejników?
Nie. W docieplonym domu większość grzejników ma zapas mocy. Wymienia się zwykle tylko te w pomieszczeniach, które przy 45-50°C nie osiągną temperatury projektowej.
Czy pompa wysokotemperaturowa to najlepszy wybór do grzejników?
Tylko wtedy, gdy instalacja naprawdę wymaga 60°C i więcej, a wymiana grzejników nie wchodzi w grę. W większości docieplonych domów 120 m² wystarcza zwykła pompa powietrze-woda, która przy 50-55°C zachowuje moc w mrozie. Praca na niższej temperaturze zawsze będzie tańsza.
Czy pompa 6 kW wystarczy do domu 120 m²?
W domu z lat 2000-2010 o obciążeniu ok. 6 kW tak, ale bez zapasu, więc lepiej wybrać model, który przy -16°C i Twojej temperaturze zasilania oddaje pełne 6 kW, albo 7 kW. W ocieplonym domu z lat 70-80 6 kW będzie za mało.
Krótko: jaka pompa do domu 120 m² z grzejnikami?
Dla domu z lat 2000-2010 zwykle 6-7 kW, dla ocieplonego starszego domu 9 kW z zachowaniem mocy w mrozie, a dla nowego domu WT2021 4-5 kW. O ostatecznym wyborze decyduje obciążenie cieplne i to, czy grzejniki pozwolą zejść z temperaturą zasilania.
Montujemy pompy ciepła w całym województwie pomorskim. Obejrzymy dom i grzejniki, policzymy moc i zaproponujemy rozwiązanie. Skontaktuj się z Helius Energia.
