Na pytanie, ile daje tracker, najczęściej pada odpowiedź w procentach: 25, 40, a czasem nawet 60% więcej energii. Takie liczby niewiele mówią, jeśli nie wiadomo, z czym je porównano i dla jakiego miejsca je policzono. Dlatego w tym artykule nie podajemy ogólnych widełek, tylko konkretne kilowatogodziny dla jednej lokalizacji na Pomorzu, policzone tą samą metodą dla każdego rodzaju konstrukcji.
Skąd te liczby: symulacja PVGIS dla Kleszczewa
Wszystkie wyniki pochodzą z PVGIS, bezpłatnego kalkulatora Wspólnego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej (JRC). Korzysta on z wieloletnich danych satelitarnych o nasłonecznieniu i temperaturze, a nie z danych producentów sprzętu. Użyliśmy wersji PVGIS 5.3 z bazą promieniowania SARAH3.
Założenia są takie same dla wszystkich wariantów:
- lokalizacja: okolice Kleszczewa pod Gdańskiem (54,27° N, 18,56° E),
- moduły krzemowe, konstrukcja wolnostojąca na gruncie,
- straty systemu 14% (okablowanie, falownik, zabrudzenie, starzenie), czyli domyślna wartość PVGIS,
- punkt odniesienia: stała konstrukcja gruntowa skierowana na południe, panele pod kątem 35°.
To jest symulacja PVGIS dla tej lokalizacji, a nie pomiar z konkretnej instalacji. Pokazuje średni rok, a w poszczególnych latach produkcja będzie wyższa albo niższa, zależnie od pogody.
Ile kWh z 1 kWp: tracker do fotowoltaiki kontra konstrukcja stała
Najprościej porównywać produkcję w przeliczeniu na 1 kWp mocy paneli. Wtedy wynik można przemnożyć przez dowolną moc instalacji.
| Sposób montażu | Produkcja roczna z 1 kWp | Różnica względem stałej konstrukcji |
|---|---|---|
| Stała konstrukcja, południe, 35° | 1 065 kWh | punkt odniesienia |
| Tracker jednoosiowy, pozioma oś północ-południe | 1 243 kWh | +17% |
| Tracker jednoosiowy, oś pochylona pod kątem 30° | 1 389 kWh | +30% |
| Tracker obrotowy (oś pionowa), panele pochylone 55° | 1 409 kWh | +32% |
| Tracker dwuosiowy | 1 440 kWh | +35% |
Dla porównania: stała konstrukcja ustawiona pod kątem optymalnym według PVGIS (41°) daje 1 069 kWh, czyli praktycznie tyle samo co przy 35°. Zmiana kąta stałej konstrukcji o kilka stopni prawie nic nie zmienia. Duża różnica pojawia się dopiero wtedy, gdy panele zaczynają podążać za słońcem.
Warto zwrócić uwagę na rozrzut między trackerami. Prosty tracker z poziomą osią daje około połowę tego przyrostu, który osiąga tracker dwuosiowy. Jak działają poszczególne układy, opisujemy w artykule Tracker fotowoltaiczny: jak działa system nadążny.
Tracker fotowoltaika 5 kW, 6 kW, 10 kW i 15 kW: roczna produkcja
Po przemnożeniu wyników przez moc instalacji otrzymujemy wartości, które można zestawić z własnym rocznym zużyciem z rachunku za prąd.
| Moc paneli | Stała konstrukcja 35° | Tracker dwuosiowy | Dodatkowa energia z trackera |
|---|---|---|---|
| 5 kWp | 5 323 kWh | 7 200 kWh | 1 877 kWh |
| 6 kWp | 6 387 kWh | 8 639 kWh | 2 252 kWh |
| 10 kWp | 10 646 kWh | 14 399 kWh | 3 753 kWh |
| 15 kWp | 15 968 kWh | 21 599 kWh | 5 631 kWh |
Z tej tabeli wynika ważna rzecz dla osób, które porównują oferty. Tracker dwuosiowy 6 kWp daje w symulacji mniej więcej tyle energii, co stała konstrukcja o mocy około 8,1 kWp. Prawdziwy wybór wygląda więc tak: więcej paneli na prostej konstrukcji albo mniej paneli na trackerze. Ile kosztuje drugi wariant, opisaliśmy w tekście Ile kosztuje tracker do paneli fotowoltaicznych.
Miesiąc po miesiącu: kiedy tracker zyskuje najwięcej
Roczny wynik ukrywa rozkład w czasie. Dla 1 kWp mocy PVGIS podaje takie wartości miesięczne:
- grudzień: 22,8 kWh na stałej konstrukcji i 30,4 kWh na trackerze dwuosiowym,
- styczeń: 27,7 kWh i 36,0 kWh,
- marzec: 91,6 kWh i 118,4 kWh,
- czerwiec: 140,0 kWh i 199,9 kWh,
- wrzesień: 105,3 kWh i 139,4 kWh.
Procentowo tracker zyskuje przez cały rok podobnie, od około 27% w lutym do 43% w czerwcu. W kilowatogodzinach różnica jest jednak zdecydowanie największa od kwietnia do sierpnia, bo wtedy słońce przechodzi po niebie najdłuższą drogę, od północnego wschodu do północnego zachodu. Stała konstrukcja skierowana na południe rano i wieczorem łapie wtedy światło pod dużym kątem, a tracker ustawia się na wprost słońca.
W praktyce oznacza to, że tracker nie rozwiązuje problemu zimy. W grudniu instalacja 10 kWp na trackerze dwuosiowym daje w symulacji około 304 kWh, a na stałej konstrukcji około 228 kWh. To więcej, ale nadal niewiele, jeśli w domu pracuje pompa ciepła.
Czego ta symulacja nie pokazuje
PVGIS liczy produkcję w uproszczonych warunkach. Przed podjęciem decyzji warto znać jego ograniczenia:
- Śnieg. Kalkulator nie uwzględnia zalegania śniegu na panelach. Zimą może to obniżyć produkcję zarówno na trackerze, jak i na stałej konstrukcji.
- Pozycja bezpieczna przy wietrze. Gdy wiatr przekroczy ustawiony próg, tracker układa panele płasko i przestaje śledzić słońce. W wietrzne, słoneczne dni pas nadmorski traci przez to część produkcji.
- Zacienienie. Symulacja zakłada otwarty horyzont. Drzewa, budynki czy drugi tracker ustawiony zbyt blisko obniżają wynik, a tracker, który wcześnie rano i późno wieczorem obraca się w stronę niskiego słońca, jest na takie przeszkody bardziej wrażliwy.
- Zużycie własne napędów. Silniki i sterownik pobierają trochę energii. To niewielka wartość, ale PVGIS jej nie odejmuje.
- Zmienność pogody. Dla trackera dwuosiowego w tej lokalizacji PVGIS podaje odchylenie standardowe produkcji między latami na poziomie około 70 kWh z 1 kWp, czyli około 5%. Rok słabszy od średniej nie oznacza więc usterki.
Jak przeliczyć dodatkowe kWh na decyzję
Dodatkowa energia ma wartość tylko wtedy, gdy ją wykorzystasz albo dobrze sprzedasz. Do policzenia opłacalności wystarczą trzy liczby:
- Dodatkowe kWh rocznie z tabeli powyżej, dla Twojej mocy.
- Ile z tej energii zużyjesz na bieżąco. Energia zużyta od razu zastępuje prąd kupowany z sieci po pełnej cenie. Nadwyżka trafia do rozliczenia w net-billingu, gdzie jest wyceniana po cenach rynkowych, zwykle niższych niż cena zakupu.
- Różnica w cenie między ofertą na trackerze a ofertą na stałej konstrukcji o tej samej lub większej mocy.
Przykład liczbowy, tylko dla ilustracji metody. Instalacja 10 kWp na trackerze dwuosiowym daje rocznie około 3 750 kWh więcej niż stała konstrukcja tej samej mocy. Jeżeli przyjmiesz umowną wartość 1 zł za każdą z tych kilowatogodzin, dodatkowa produkcja jest warta około 3 750 zł rocznie. Podstaw własną stawkę z rachunku i własny udział zużycia na bieżąco, a wynik podziel przez różnicę w cenie instalacji. Otrzymasz liczbę lat, po których dopłata do trackera się zwraca.
Trackery najlepiej sprawdzają się tam, gdzie prąd zużywa się w dzień i latem: w gospodarstwie z chłodnią, przy nawadnianiu, przy klimatyzacji albo gdy w domu pracuje magazyn energii, który przesuwa nadwyżkę na wieczór.
Kiedy wybrać tracker, a kiedy większą stałą konstrukcję
Tracker ma sens, gdy:
- dach się nie nadaje albo jest za mały, a na działce jest miejsce z otwartym horyzontem od wschodu do zachodu,
- przyłącze albo warunki programu ograniczają moc paneli, a zależy Ci na jak największej produkcji z tej mocy,
- duża część zużycia przypada na dzień i półrocze letnie.
Stała konstrukcja z większą liczbą paneli bywa rozsądniejsza, gdy miejsca na gruncie jest dużo, a ograniczeń mocy nie ma. Nie ma w niej ruchomych części, więc odpada też serwis mechaniki. Szerzej o tym, dla kogo tracker jest dobrym wyborem, piszemy w artykule Fotowoltaika na trackerach: czy warto.
Lista kontrolna przed porównaniem ofert
- Czy oferta podaje prognozę produkcji w kWh rocznie i z jakiego narzędzia ją policzono?
- Czy prognoza dla trackera i dla stałej konstrukcji jest liczona tą samą metodą i z tymi samymi stratami?
- Jaki to tracker: jednoosiowy z poziomą osią, obrotowy czy dwuosiowy? Z tabeli widać, że różnica sięga kilkunastu procent.
- Czy miejsce montażu ma otwarty horyzont od wschodu do zachodu?
- Przy jakiej prędkości wiatru tracker przechodzi w pozycję bezpieczną?
- Kto i jak często wykonuje przegląd części mechanicznych?
Projektujemy i montujemy trackery fotowoltaiczne o mocy od 4 do 17 kWp, dobierane do liczby paneli i warunków na działce. Do każdej wyceny możemy dołączyć symulację produkcji dla Twojej lokalizacji, liczoną dla trackera i dla stałej konstrukcji. Napisz albo zadzwoń do Helius Energia, a porównamy oba warianty na liczbach dla Twojej działki.
